‘Rozum’ w przysłowiach karaimskich ze zbioru W.I. Fiłonienki Аталар созы przepisanego przez Josifa Kefelego

  • Kamila Barbara Stanek Uniwersytet Warszawski, Wydział Orientalistyczny, Zakład Turkologii i Ludów Azji Środkowej

Abstrakt

Podstawą niniejszej pracy są przysłowia ze zbiorku przysłów karaimskich Wiktora I. Fiłonienki, którego odręczna kopia sporządzona została przez Josifa Kefelego. Rękopis znajduje się w kolekcji Józefa Sulimowicza, na prośbę którego został sporządzony. Z zawierającego 150 przysłów zbiorku wybrano dziesięć dotyczących postrzegania rozumu. Ponieważ ani autor, ani kopista na ogół nie opatrywali przysłów komentarzami odnoszącymi się do kontekstu użycia, podczas analizy posiłkowano się objaśnieniami zawartymi w innych zbiorach przysłów karaimskich oraz przysłowiami posiadającymi podobne znaczenie, a występującymi we współczesnym języku tureckim. Większość z analizowanych przysłów wskazuje na wagę, jaką Karaimi przywiązywali do postępowania opierającego się na logicznym myśleniu. Przestrzega się w nich przed kontaktami z osobami głupimi i szalonymi. Wyjątek stanowi przysłowie głoszące, że tylko od szaleńców (głupców, naiwnych) i dzieci) można się dowiedzieć prawdy. W innym mamy do czynienia z przeświadczeniem, że większy niż rozum wpływ na ludzkie życie ma uśmiech losu (łut szczęścia).

Biogram autora

Kamila Barbara Stanek, Uniwersytet Warszawski, Wydział Orientalistyczny, Zakład Turkologii i Ludów Azji Środkowej

Doktor nauk humanistycznych, turkolog, slawista. Adiunkt w Zakładzie Turkologii i Ludów Azji Środkowej Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problemów socjolingwistycznych na Bałkanach, wzajemnych oddziaływań języka i kultury, językoznawstwa tureckiego, języka tureckiego i reformy języka tureckiego, metodyki nauczania tego języka. Publikacje w jej dorobku dotyczą zagadnień języka, kultury i tożsamości Turków w Turcji i na terenach dawnego Imperium Osmańskiego. Adres do korespondencji: k.stanek@uw.edu.pl.

Bibliografia

Kart da kartajmachan sezłer, „Karaj Awazy” 1935, z. 8, s. 2–7; w: http://www.jazyszlar.karaimi.org/index.php?m=7&p=944 [13.11.2015]

Ata sezłeri Kyrymły Karajłarnyn: Ystyrdy B. Kokenaj, „Karaj Awazy” 1935, z. 8, s. 19–22; w: http://www.jazyszlar.karaimi.org/index.php?m=7&p=951 [01.10.2016].

Mardkowicz A., Karaim. Jego życie i zwyczaje w przysłowiach ludowych, Łuck 1935.

Mardkowicz A., Okruchy ze stołu ojców: (Garść przysłów karaimskich) „Myśl Karaimska” 1937–1938, T. 12, z. 12, s. 105–108; w: http://www.jazyszlar.karaimi.org/index.php?m=7&p=346 [13.11.2015].

Stanek K. B., WODA w językach słowiańskich i tureckich – na przykładzie przysłów języków słowackiego i polskiego oraz tureckiego i karaimskiego. Referat wygłoszony na konferencji „Żywioły w języku zamknięte – Żywioły w poznaniu i kulturze w językach i literaturach słowiańskich i germańskich”, Częstochowa, 23–24 listopada 2015.

Sulimowicz A., Słowa naszych przodków, „Awazymyz” nr 1 (42), marzec 2014, rok XXV, s. 15–17.

Zajączkowski W., Przysłowia, powiedzenia i formułki Karaimów trockich (Przyczynek do badań nad karaimską twórczością ludową), „Myśl Karaimska” Seria Nowa 1946–1947, T. 24, z. 2, s. 53–65; w: http://www.jazyszlar.karaimi.org/index.php?m=7&p=425 [13.11.2015].

Polkanova А. Û., Poslovicy i pogovorki krymskich karaimov (karaev) – važnyj istočnik rekonstrukcii ètapov razvit’â ètnokul’tury, „Naukovì pracì ìstoričnogo fakul’tetu Zaporìz’kogo nacìonal’nogo unìversitetu”, 2014, t. ХХХІХ, s. 184–189.

Filonenko V. I.; „Аtalar sozy 146 i drugih. Karaimskie poslovicy i pogovorki”, rekopis nr inw JSul.I.55.12.

Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, w: http://www.tdk.gov.tr/ [01.10.2016].

http://karai.crimea.ua/karai/yazyk-karaimov/folklor [07.11.2016].

http://www.kizlarsoruyor.com/kisilik-karakter/q5007435-sende-akil-var-fikir-yok-ne-demek [10.11.2016].

http://www.murtecisozluk.com [01.10.2016].
Opublikowane
2016-12-30
Dział
Artykuły