Karaimi w powieści Meir Ezofowicz Elizy Orzeszkowej

  • Grzegorz Pełczyński
Słowa kluczowe: Antropologia literatury, Eliza Orzeszkowa, Meir Ezofowicz, Karaimi w literaturze

Abstrakt

W znanej powieści Elizy Orzeszkowej pt. Meir Ezofowicz (1878) występuje dwoje Karaimów: Abel i Gołda. Książka jednak dotyczy tematyki żydowskiej. Autor artykułu, posiłkując się inspiracjami ze strony antropologii literatury, próbuje poddać analizie wizerunek Karaimów w tej powieści. Zastanawia się, w jaki sposób i w jakim celu Orzeszkowa wprowadziła do swej powieści postacie Karaimów. Okazuje się, że pisząc o nich popełniła pewne błędy. Ale jej celem było uczynienie z Karaimów przeciwieństwa w stosunku do Żydów, którzy są głównym przedmiotem jej zainteresowania. Ze względu na popularność i rangę Meira Ezofowicza, powieść ta może wpływać na stereotyp Karaimów.

Biogram autora

Grzegorz Pełczyński

Doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Ukończył etnologię (1986) i teologię. Zajmuje się etnicznością, filmem i religią. Prowadził badania w Polsce, na Ukrainie, w Armenii, Rosji, Kazachstanie i Austrii. W latach 1987–2013 pracownik Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM. W latach 2013–2016 profesor w Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Szczecińskiego, od 2016 – w Katedrze Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Wrocławskiego. Przewodniczący Komisji Etnograficznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Założyciel i redaktor naczelny anglojęzycznego czasopisma internetowego „Our Europe. Ethnography – Ethnology – Anthropology of Culture”. Wydał m.in: Najmniejsza mniejszość. Rzecz o Karaimach polskich (1995), Ormianie polscy w wieku XX. Problem odrębności etnicznej (1997), Dziesiąta muza w stroju ludowym. Wizerunki kultury chłopskiej w kinie PRL (2002), Karaimi polscy (2004), Restauracja Kresowa (2011), Ewangelikalizm w Rosji (XIX–XX wiek) (2012, wyd. II 2013), współredagował: Antropologia wobec fotografii i filmu (2004), Obrazy kultur (2006), Polacy wobec wielości kultur (2011). Adres do korespondencji: pelczynski@whus.pl.

Bibliografia

Biliński, K., 2007, O specyfice karaimskiej w „Meirze Ezofowiczu” Elizy Orzeszkowej, Almanach Karaimski 1: 41–52.

Czapik-Lityńska, B., 2007, Coś więcej w literaturze niż literatura. W: Kosowska E., Gomóła A., Jaworski, E. (red.), Antropologia kultury – antropologia Literatury. Na tropach koligacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice: 27–37

Jankowski, E., 1980, Eliza Orzeszkowa, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa.

Kosowska, E., 2007, Kulturowa antropologia literatury. Wprowadzenie – Kosowska E., Gomóła A., Jaworski, E. (red.), Antropologia kultury – antropologia literatury.

Na tropach koligacji, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice: 17–23.

Krawczyk-Wasilewska, V., Współczesna wiedza o folklorze, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa.

Krzyżanowski, J., 1973, Posłowie. W: Orzeszkowa E., Meir Ezofowicz, Czytelnik, Warszawa: 409–430.

Markiewicz, H., 2009, Pozytywizm, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.

Pawelec, M., 2012, Obecność tematyki karaimskiej w Kulturze i nauce polskiej. W: Machul-Telus, B., (red.): Karaimi, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa: 92–118.

Rodak P., 2004, Narracja – dziennik – tożsamość. Przesłanki (projektowanej) antropologii Literatury. W: Bolecki, W., Nycz, R. (red.), Narracja i tożsamość (I) Narracja w kulturze, Instytut Badań Literackich PAN, Warszawa: 218–230.

Szabłowska, M., 2001, Kreacja bohatera żydowskiego w powieściach Elizy Orzeszkowej. W: Stępniak, K., Twórczość Elizy Orzeszkowej, Wydawnictwo Uniwersytetu im. M. Curie-Skłodowskiej, Lublin: 195–2006.
Opublikowane
2017-12-20
Dział
Artykuły